रेशनकार्ड विषयक सेवांकरीता ऑनलाईन अर्ज करा !

October 24, 2026 MSDhulap Team 8 min read

महाराष्ट्रातील नागरिकांना आता रेशनकार्डसंबंधी अनेक कामांसाठी ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) उपलब्ध आहे. नवीन रेशनकार्ड काढायचे असो, कुटुंबातील सदस्याचे नाव समाविष्ट करायचे असो, नाव कमी करायचे असो किंवा पत्त्यात बदल करायचा असो, या कामांसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या रेशनकार्ड व्यवस्थापन प्रणालीचा (RCMS) वापर करता येतो.

विशेष म्हणजे, या प्रणालीवर नागरिकांना नवीन नोंदणी करून लॉगिन करणे, ऑनलाइन अर्ज भरणे, आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे आणि अर्जाची सद्यस्थिती तपासणे अशा सुविधा उपलब्ध आहेत. अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर नियमानुसार रेशनकार्डची डिजिटल प्रत डाउनलोड करण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे.

या लेखात आपण महाराष्ट्रातील ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) कशा वापरायच्या, अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात, नाव किंवा पत्ता कसा बदलायचा आणि ई-रेशनकार्ड कसे डाउनलोड करायचे, याची सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.

Table of Contents

ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा – Online Ration Card Services:

सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेअंतर्गत पात्र कुटुंबांना अनुदानित अन्नधान्य मिळण्यासाठी तसेच विविध शासकीय कामांसाठी रेशनकार्ड महत्त्वाचे असते.

महाराष्ट्र शासनाच्या अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभागाने रेशनकार्डसंबंधी कामांसाठी RCMS ही ऑनलाइन प्रणाली उपलब्ध करून दिली आहे.

अधिकृत वेबसाइट: https://rcms.mahafood.gov.in/

या पोर्टलवरून पुढील प्रमुख सेवांसाठी अर्ज करता येतो:

नवीन रेशनकार्डसाठी ऑनलाइन अर्ज.
रेशनकार्डमधील नावाची दुरुस्ती.
कुटुंबातील नवीन सदस्याचे नाव समाविष्ट करणे.
रेशनकार्डमधून सदस्याचे नाव कमी करणे.
रेशनकार्डवरील पत्ता बदलणे.
अर्जाची सद्यस्थिती तपासणे.
नियमानुसार रेशनकार्डची प्रत डाउनलोड करणे.

महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत सेवा पृष्ठावरही नवीन रेशनकार्ड, नावातील दुरुस्ती, नाव समाविष्ट करणे, नाव कमी करणे, पत्ता बदलणे आणि दुय्यम रेशनकार्ड प्रत यांसारख्या सेवांची माहिती दिलेली आहे.

अधिकृत सेवा यादी: https://mahafood.gov.in/en/services/

नवीन रेशनकार्डसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

तुमच्याकडे अद्याप रेशनकार्ड नसेल आणि नवीन रेशनकार्डसाठी अर्ज करायचा असेल, तर RCMS पोर्टलवरील Public Login सुविधेचा वापर करता येतो.

अर्ज करण्याची टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया

टप्पा 1 : अधिकृत वेबसाइट उघडा

सर्वप्रथम https://rcms.mahafood.gov.in/ या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.

टप्पा 2 : Public Login पर्याय निवडा

वेबसाइटच्या मुख्य पृष्ठावरील Sign In/Register या पर्यायातून Public Login निवडा. त्यानंतर नागरिकांसाठी असलेली लॉगिन विंडो उघडेल.

टप्पा 3 : नवीन नोंदणी करा

यापूर्वी नोंदणी केलेली नसेल, तर New User! Sign Up Here हा पर्याय निवडा.

तुमच्याकडे आधीपासून रेशनकार्ड आहे की नाही आणि तुम्ही कुटुंबप्रमुख आहात की नाही, यानुसार योग्य नोंदणी पर्याय निवडावा.

मार्गदर्शकानुसार नोंदणीसाठी पुढील पर्याय उपलब्ध आहेत:

वैध रेशनकार्ड असलेले आणि कुटुंबप्रमुख असलेले वापरकर्ते.
वैध रेशनकार्ड असलेले, परंतु कुटुंबप्रमुख नसलेले वापरकर्ते.
रेशनकार्ड नसलेले नवीन वापरकर्ते.

टप्पा 4 : आवश्यक माहिती भरा

निवडलेल्या पर्यायानुसार रेशनकार्ड क्रमांक, आधार क्रमांक किंवा इतर आवश्यक माहिती भरा. नवीन वापरकर्त्यांनी लॉगिन तयार करण्यासाठी मागितलेली माहिती भरावी.

टप्पा 5 : OTP पडताळणी करा

नोंदणीच्या प्रक्रियेत आधारशी संबंधित नोंदणीकृत मोबाइल क्रमांकावर OTP पाठवला जाऊ शकतो. प्राप्त OTP योग्य ठिकाणी भरून पडताळणी पूर्ण करा.

OTP मिळण्यासाठी आधारशी संबंधित मोबाइल क्रमांक सक्रिय असणे आवश्यक आहे.

टप्पा 6 : लॉगिन करून अर्ज भरा

नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर पुन्हा Public Login मध्ये जाऊन Registered User हा पर्याय निवडा. त्यानंतर उपलब्ध लॉगिन पद्धतीनुसार प्रणालीमध्ये प्रवेश करा.

टप्पा 7 : नवीन रेशनकार्ड अर्ज निवडा

लॉगिन झाल्यानंतर Apply/Edit Ration Card Application हा पर्याय निवडा. पुढे जिल्हा, तालुका, गाव आणि कुटुंबातील सदस्यांची माहिती भरा.

टप्पा 8 : कागदपत्रे अपलोड करा

अर्जात मागितलेले ओळखीचे पुरावे, रहिवासी पुरावे आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.

टप्पा 9 : अर्ज तपासून सबमिट करा

सर्व माहिती योग्य असल्याची खात्री करून अर्ज प्रथम Save करा. त्यानंतर पडताळणी व मंजुरीसाठी पाठवा.

लक्षात ठेवा, अर्ज मंजुरीसाठी पाठवल्यानंतर त्यातील माहिती बदलता येत नसल्याचे शासनाच्या मार्गदर्शकात नमूद आहे. त्यामुळे अंतिम सबमिशन करण्यापूर्वी प्रत्येक तपशील काळजीपूर्वक तपासा.

रेशनकार्डमध्ये नाव समाविष्ट किंवा कमी कसे करावे?

कुटुंबात नवीन सदस्याचा समावेश झाल्यानंतर किंवा एखाद्या सदस्याचे नाव कमी करण्याची आवश्यकता निर्माण झाल्यानंतर रेशनकार्डमधील माहिती अद्ययावत करावी लागते.

यासाठी ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) वापरता येते.

नाव समाविष्ट करण्याची प्रक्रिया

RCMS पोर्टलवर लॉगिन करा.
Apply/Edit Ration Card Application हा पर्याय निवडा.
रेशनकार्डसंबंधी उपलब्ध अर्ज किंवा दुरुस्तीचा पर्याय उघडा.
सदस्याचे नाव, नाते आणि मागितलेली माहिती भरा.
आवश्यक पुरावे अपलोड करा.
अर्ज तपासून नियमानुसार पडताळणीसाठी पाठवा.

नाव समाविष्ट करण्यासाठी नेमकी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत, हे सदस्याच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते. त्यामुळे पोर्टलवर मागितलेली कागदपत्रे आणि संबंधित पुरवठा कार्यालयाच्या सूचना तपासाव्यात.

रेशनकार्डमधून नाव कमी करण्याची प्रक्रिया

कुटुंबातील सदस्याचे नाव कमी करण्यासाठीही RCMS पोर्टलवर उपलब्ध असलेली संबंधित सेवा निवडावी.

अर्जात संबंधित सदस्याची माहिती भरून आवश्यक कागदपत्रे जोडावीत. अर्ज सबमिट करण्यापूर्वी माहिती तपासून घ्यावी.

नाव कमी करण्याचे कारण आणि परिस्थितीनुसार अतिरिक्त पुरावे मागितले जाऊ शकतात. अर्ज मंजूर झाल्यानंतर रेशनकार्डमधील नोंदी अद्ययावत होतात.

रेशनकार्डवरील नाव किंवा पत्ता ऑनलाइन कसा बदलावा?

रेशनकार्डवरील नावामध्ये चुकीची नोंद झाली असेल किंवा कुटुंब दुसऱ्या पत्त्यावर स्थलांतरित झाले असेल, तर संबंधित दुरुस्ती करण्यासाठी ऑनलाइन सेवा उपलब्ध आहे.

नाव दुरुस्त करण्यासाठी

अधिकृत RCMS वेबसाइट उघडा.
Public Login मधून लॉगिन करा.
रेशनकार्ड दुरुस्तीचा उपलब्ध पर्याय निवडा.
चुकीची नोंद आणि योग्य माहिती तपासा.
आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
अर्ज सबमिट करण्यापूर्वी सर्व माहिती तपासा.

पत्ता बदलण्यासाठी

ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) मधील रेशनकार्डवरील पत्ता बदलण्यासाठी संबंधित सेवा निवडा. त्यानंतर नवीन पत्त्याची माहिती भरा आणि मागितलेला रहिवासी पुरावा जोडा.

अर्जाची पडताळणी झाल्यानंतर संबंधित विभागाकडून पुढील कार्यवाही केली जाते.

ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवेसाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

रेशनकार्डसाठी आवश्यक कागदपत्रे अर्जाच्या प्रकारानुसार बदलतात. शासनाच्या जोडलेल्या मार्गदर्शकात ओळखीचा पुरावा आणि रहिवासी पुरावा अपलोड करण्याची सूचना आहे.

अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे उपलब्ध ठेवणे उपयुक्त ठरेल.

आधारकार्ड किंवा मान्य ओळखपत्र.
रहिवासी पत्त्याचा पुरावा.
कुटुंबातील सदस्यांची आवश्यक माहिती.
विद्यमान रेशनकार्डचा 12 अंकी क्रमांक, लागू असल्यास.
आधारशी संबंधित मोबाइल क्रमांक.
अर्जाच्या प्रकारानुसार आवश्यक इतर पुरावे.
पोर्टलने मागितल्यास गॅस कनेक्शनसंबंधी माहिती.

वरील यादी ही तयारीसाठी आहे. प्रत्येक अर्जासाठी सर्व कागदपत्रे अनिवार्य असतीलच असे नाही. अर्ज करताना RCMS पोर्टलवर दर्शविलेल्या आवश्यक कागदपत्रांच्या सूचनेनुसारच कागदपत्रे अपलोड करावीत.

रेशनकार्ड अर्जाची स्थिती ऑनलाइन कशी तपासावी?

ऑनलाइन अर्ज सबमिट केल्यानंतर त्यावर काय कार्यवाही झाली आहे, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे असते.

RCMS मार्गदर्शकानुसार नागरिकांना डॅशबोर्डवर अर्जाची सद्यस्थिती पाहण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

यासाठी पुढील प्रक्रिया वापरा:

RCMS पोर्टल उघडा.
Public Login मधून आपल्या खात्यात प्रवेश करा.
डॅशबोर्डवर जा.
अर्ज किंवा Application Request संबंधित विभाग उघडा.
उपलब्ध स्थिती तपासा.
अर्जदाराकडून अतिरिक्त माहिती किंवा दुरुस्ती अपेक्षित असल्यास त्यानुसार कार्यवाही करा.

अर्जाची स्थिती Draft, पडताळणीसाठी पाठवलेला किंवा इतर टप्प्यावर असल्याचे दिसू शकते. पोर्टलवर दाखविलेल्या सूचनांचा अर्थ समजून घेऊन पुढील कार्यवाही करावी.

अर्ज मंजूर होण्यासाठी किती दिवस लागतात?

RCMS च्या अधिकृत सेवा डॅशबोर्डवर नवीन रेशनकार्ड जारी करणे आणि रेशनकार्डमधील दुरुस्ती यांसारख्या सेवांसाठी अधिसूचित कालमर्यादा 30 दिवस अशी दाखविण्यात आली आहे.

मात्र ही कालमर्यादा म्हणजे प्रत्येक अर्ज 30 दिवसांत नक्की मंजूर होईल, अशी हमी नाही. कागदपत्रांची पूर्तता, पडताळणी, अर्जातील त्रुटी आणि प्रशासकीय कारणांमुळे प्रत्यक्ष वेळ बदलू शकतो.

अद्ययावत माहितीसाठी अधिकृत डॅशबोर्ड पाहा: https://rcms.mahafood.gov.in/frmRCMSServicesDashboard.aspx

रेशनकार्ड डाउनलोड कसे करावे?

अर्जाची आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर रेशनकार्डची प्रत मिळवण्यासाठी RCMS मधील Download Your Ration Card हा पर्याय वापरता येतो.

शासनाच्या मार्गदर्शकानुसार प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे:

अधिकृत RCMS वेबसाइटवर लॉगिन करा.
Download Your Ration Card हा पर्याय निवडा.
नोंदणीकृत मोबाइल क्रमांकावर OTP मिळाल्यास तो भरा.
Verify OTP निवडून पडताळणी पूर्ण करा.
उपलब्ध झालेली रेशनकार्डची डिजिटल प्रत पाहा आणि डाउनलोड करा.

कार्डाची प्रत उपलब्ध होण्यासाठी संबंधित अर्जाची कार्यवाही पूर्ण झालेली असणे आवश्यक असू शकते.

ई-रेशनकार्ड मोफत मिळते का?

महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत माहितीनुसार राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा योजनेतील पात्र AAY, PHH आणि संबंधित राज्य योजनेतील पात्र लाभार्थ्यांसाठी ई-रेशनकार्डची ऑनलाइन सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.

तथापि, सर्व प्रकारच्या रेशनकार्डसाठी एकसारखे शुल्क लागू आहे असे गृहीत धरू नये. काही कार्ड प्रकारांसाठी किंवा विशिष्ट सेवांसाठी निर्धारित शुल्क लागू होऊ शकते.

अर्ज करताना पोर्टलवरील Payment Window मध्ये दाखविलेली रक्कम, लागू असलेल्या नियमांनुसार तपासावी.

अधिकृत पोर्टल: https://rcms.mahafood.gov.in/

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) कोणत्या वेबसाइटवर उपलब्ध आहे?

महाराष्ट्र शासनाच्या RCMS पोर्टलवर रेशनकार्डसंबंधी ऑनलाइन सेवा (Online Ration Card Services) उपलब्ध आहेत. अधिकृत वेबसाइट https://rcms.mahafood.gov.in/ आहे.

2. नवीन रेशनकार्डसाठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो का?

होय. RCMS पोर्टलवरील Public Login मध्ये नवीन वापरकर्त्याची नोंदणी करून Apply/Edit Ration Card Application या पर्यायातून नवीन रेशनकार्डसाठी अर्ज करता येतो.

3. रेशनकार्डमध्ये नाव ऑनलाइन समाविष्ट करता येते का?

होय. RCMS पोर्टलवर रेशनकार्डमधील नाव समाविष्ट करण्याची सेवा उपलब्ध आहे. अर्जाच्या प्रकारानुसार आवश्यक माहिती आणि पुरावे सादर करावे लागतात.

4. रेशनकार्डवरील पत्ता ऑनलाइन बदलता येतो का?

होय. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत सेवा यादीत रेशनकार्डवरील पत्ता बदलण्याची सेवा नमूद आहे. संबंधित अर्ज भरून आवश्यक रहिवासी पुरावा जोडावा.

5. रेशनकार्ड ऑनलाइन डाउनलोड करण्यासाठी काय करावे?

RCMS पोर्टलवर लॉगिन करून Download Your Ration Card हा पर्याय निवडा. आवश्यक पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर उपलब्ध डिजिटल प्रत डाउनलोड करता येते.

6. रेशनकार्ड अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?

RCMS पोर्टलवरील Public Login मधून लॉगिन करून डॅशबोर्डमध्ये अर्जाची सद्यस्थिती पाहता येते. अर्ज क्रमांक आणि उपलब्ध सूचनांची नोंद ठेवा.

7. रेशनकार्डसाठी अर्ज केल्यानंतर किती दिवस लागतात?

अधिकृत RCMS सेवा डॅशबोर्डवर नवीन रेशनकार्ड आणि काही दुरुस्ती सेवांसाठी 30 दिवसांची अधिसूचित कालमर्यादा नमूद आहे. प्रत्यक्ष कालावधी अर्जाच्या पडताळणीवर अवलंबून असतो.

8. रेशनकार्ड ऑनलाइन अर्जासाठी आधारकार्ड आवश्यक आहे का?

RCMS नोंदणी आणि पडताळणीच्या प्रक्रियेत आधार क्रमांक व आधारशी संबंधित मोबाइल क्रमांकाची आवश्यकता लागू शकते. अर्जाच्या प्रकारानुसार पोर्टलवरील सूचना तपासाव्यात.

9. रेशनकार्ड ऑनलाइन अर्ज करताना शुल्क भरावे लागते का?

शुल्क अर्जाच्या किंवा रेशनकार्डच्या प्रकारानुसार बदलू शकते. अर्ज सबमिट करताना अधिकृत पोर्टलवर दाखविलेल्या शुल्काची खात्री करावी.

अन्‍न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभाग शासन निर्णय :

शिधापत्रिका व्यवस्थापन प्रणाली (RCMS) वरील Public Login मार्फत ऑनलाईन शिधापत्रिकाविषयक अर्ज करतांना उद्भवणाऱ्या समस्यांचे निराकरण करण्याकरिता मार्गदर्शक Module शासन निर्णय पाहण्यासाठी इथे क्लिक करा.

महाराष्ट्र शासनाच्या RCMS पोर्टलमुळे नागरिकांना रेशनकार्डसंबंधी अनेक कामांसाठी ऑनलाइन अर्ज करण्याची सोय उपलब्ध झाली आहे. नवीन रेशनकार्ड, नावातील दुरुस्ती, सदस्याचे नाव समाविष्ट करणे, नाव कमी करणे, पत्ता बदलणे आणि डिजिटल रेशनकार्ड डाउनलोड यांसारख्या सेवांचा लाभ घेता येतो.

अर्ज करताना योग्य माहिती भरणे, आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे आणि अंतिम सबमिशनपूर्वी तपशील तपासणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे अनावश्यक चुका टाळण्यास मदत होते.

या लेखात, आम्ही ऑनलाईन रेशनकार्ड सेवा (Online Ration Card Services) विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !